Lợi dụng "giải thiêng" để dung tục hóa, tầm thường hóa danh nhân

 

 

“Giải thiêng" là một khuynh hướng sáng tạo văn học, nghệ thuật của chủ nghĩa hiện đại và hậu hiện đại, với mục đích là hóa giải những điều huyền bí, linh thiêng của nhân vật, sự kiện lịch sử; đưa nhân vật, sự kiện trở về với bản chất thật, với đời sống bình thường. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị lại lợi dụng "giải thiêng" để dung tục hóa, tầm thường hóa danh nhân, nhằm thực hiện mưu đồ hạ bệ thần tượng khiến công chúng, nhất là giới trẻ mất niềm tin vào lịch sử dân tộc.

Thời gian gần đây, có những câu chuyện “giải thiêng” đã được nhiều người vạch rõ cái ý đồ, động cơ chính trị không tốt như: Một nhà phê bình gốc Việt sống ở Pháp lâu năm, vì hằn học một điều gì đó, cũng có thể là do phương pháp nghiên cứu không phù hợp hay trình độ học vấn... mà cố tình xuyên tạc Nguyễn Ái Quốc không phải là tác giả của những bài báo nổi tiếng viết bằng tiếng Pháp trước năm 1925. Những căn cứ đưa ra cũng rất vu vơ, thiếu tính khoa học. Thậm chí chỉ dựa vào một băng phỏng vấn của phóng viên Pháp với Bác Hồ đã “khái quát” Hồ Chí Minh không giỏi tiếng Pháp nên không thể viết được những tác phẩm thật sự tài năng kia. Nghĩa là nhà phê bình muốn “giải thiêng” huyền thoại Hồ Chí Minh-một tác giả tiếng Pháp mà rất nhiều chính khách, văn nghệ sĩ trên thế giới khẳng định và ca ngợi. Gần đây, tác giả lại có cuốn sách “Phê bình văn học Việt Nam thế kỷ XX” cũng có ý đồ “giải thiêng” những “tượng đài” phê bình nổi tiếng. Với cái nhìn “bề trên”, tác giả phủ nhận các giá trị văn hóa của nền lý luận phê bình văn học cách mạng. Những ý kiến hàm hồ, cực đoan này chẳng xứng để đọc nếu không có lời “bảo hiểm” của một nhà văn-biên tập cuốn sách coi “tên tuổi” tác giả là “bảo đảm bằng vàng”. Trong thời buổi nhiễu loạn thông tin thật giả lẫn lộn nên những lời “bảo chứng” này sẽ là nguy hiểm nếu được tiếp nhận ở bộ phận độc giả, nhất là độc giả trẻ tuổi.

Dịp Tết Canh Dần 2022, cũng một tác giả gốc Việt có bài viết gây chú ý về bánh chưng. Là món ăn quen thuộc của người Việt trong những ngày Tết, có người thích hay không thích bánh chưng là chuyện thường tình, chả có gì đáng nói. Nhưng thâm ý của tác giả không phải là viết về món ăn mà là hạ thấp một biểu tượng văn hóa, sâu xa hơn là “giải thiêng” biểu tượng Vua Hùng. Nếu một hình tượng văn hóa vốn bị hiểu sai mà được xây dựng thành biểu tượng thì sự “giải thiêng” là một đóng góp đưa vấn đề về với chân lý sự thật. Nhưng một biểu tượng đã trở thành “cổ mẫu” vững bền hàng nghìn năm hầu như được mọi người dân tôn sùng (là cỗ cúng tổ tiên trong ngày Tết) mà có người “giải thiêng” thì là nói ngược, thậm chí là sự xúc phạm cộng đồng, truyền thống văn hoa scuar một dân tộc!

Nói ngược đã là “chiêu pháp” không mới của những kẻ rỗng tuếch nhưng thích nổi danh. Nhân loại đã xây dựng điều này thành điển cố kẻ đốt đền để nhắc nhở muôn đời rằng thế gian không thiếu những kẻ như vậy. Cái đáng nói là có một số ít người-đáng trách là có những người có học, cũng a dua, tung hô là “mới”, là “dũng cảm”, là “khuấy cái ao văn hóa tù đọng” để “tạo ra cách hiểu mới gây tranh luận”...

Mới nhất là nhân chuyện xung đột Nga-Ukraine, một số Facebooker liên hệ với việc Việt Nam “xâm lược” Campuchia làm tổn hại biết bao sinh linh. Đây là âm mưu “giải thiêng lịch sử” thực sự nguy hiểm vì nó xuyên tạc, bóp méo sự thật. Cuộc chiến tranh giúp dân tộc Campuchia của Việt Nam là cuộc chiến chính nghĩa, cuộc chiến chống lại bè lũ diệt chủng bị cả loài người lên án. Cuộc chiến này đã giúp hồi sinh cả một dân tộc. Thế nên nhân dân Campuchia gọi những người giải phóng là “bộ đội nhà Phật”!

Tình trạng trên hết sức nguy hiểm, như những tế bào “tiền ung thư” nếu không có biện pháp loại bỏ triệt để sẽ tiềm tàng gây nên những khối u ác tính ảnh hưởng đến sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam. Vì vậy, là công dân Việt Nam có trách nhiệm cần cảnh giác với những chiêu trò lợi dụng “giải thiêng” để xuyên tạc sự thật, hạ bệ thần tượng của các thế lực thù địch./. NTM