Thứ nhất, về lý luận, nguyên tắc là vấn đề có tính sống
còn đối với một tổ chức. Tuân thủ các nguyên tắc thì tổ chức đó vững mạnh, từ
bỏ hoặc thực hiện không nghiêm túc các nguyên tắc thì sẽ dẫn đến tổ chức rệu rã
và có nguy cơ tan rã.
Trải
qua hơn 90 năm xây dựng và trưởng thành, Đảng ta luôn vận dụng và phát triển
sáng tạo những nguyên tắc cơ bản của học thuyết Mác-Lênin về xây dựng Đảng.
Tổng kết công tác xây dựng Đảng qua các thời kỳ cách mạng khác nhau, tuy cách
diễn đạt về các nguyên tắc xây dựng Đảng có khác nhau một vài điểm nhưng nhìn
chung, Đảng ta vẫn luôn khẳng định những nguyên tắc trên cơ sở vận dụng và tuân
thủ các nguyên lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác-Lênin.
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Đảng ta phát triển nguyên tắc về
nền tảng tư tưởng: “Đảng lấy Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm
nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động”. Đến Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ X, Đảng ta khẳng định: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của
giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của
dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân
dân lao động và của dân tộc”.
Đây là
lần đầu tiên Đảng ta xác định: Đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ là đội tiền
phong của giai cấp công nhân mà còn là đội tiền phong của nhân dân lao động và
của cả dân tộc Việt Nam. Đồng thời, cũng tại đại hội lần này, Đảng ta bổ sung
thêm nguyên tắc: “Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”. Tuân
thủ nghiêm ngặt những nguyên tắc chủ yếu nói trên trong quá trình xây dựng Đảng
là một trong những yếu tố có tính quyết định bảo đảm cho Đảng ta giữ vững và
tăng cường bản chất giai cấp công nhân, đại biểu trung thành lợi ích của giai
cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam; là cơ sở khoa học để Đảng
ta không ngừng chăm lo xây dựng Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến
đấu của Đảng, làm cho Đảng luôn xứng đáng vai trò người lãnh đạo cách mạng Việt
Nam.
Trên cơ sở những nguyên lý về xây dựng chính
đảng kiểu mới của giai cấp công nhân do Lênin nêu ra và thực tiễn hoạt động của
Đảng ta, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
XI thông qua (các nhiệm kỳ XII và XIII thống nhất giữ nguyên Điều lệ) quy định
về các nguyên tắc tổ chức và hoạt động như sau: “Đảng là một tổ chức chặt chẽ,
thống nhất ý chí và hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ
bản, thực hiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, thương yêu đồng chí, kỷ
luật nghiêm minh, đồng thời thực hiện các nguyên tắc: Tự phê bình và phê bình,
đoàn kết trên cơ sở Cương lĩnh chính trị và Điều lệ Đảng, gắn bó mật thiết với
nhân dân, Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”.
Từ đó đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn
kiên định thực hiện nghiêm 5 nguyên tắc này và đó cũng là một trong những yếu
tố quyết định sự thành công của Đảng ta trong thời gian qua.
Thứ hai,
quan điểm chỉ đạo là kiên định nhưng không phải là cứng nhắc, giáo điều và cũng
không phải là đổi mới vô nguyên tắc.
Văn kiện Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh: “Nhân dân là
trung tâm, là chủ thể của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; mọi
chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ yêu cầu, nguyện vọng, quyền và
lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; thắt chặt mối quan hệ mật thiết với
nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng; lấy hạnh phúc, ấm no của nhân dân
làm mục tiêu phấn đấu”.
Trong quá trình thực hiện các nguyên tắc xây dựng Đảng, cần thấm nhuần quan
điểm chỉ đạo: Kiên định và đổi mới, kế thừa và phát triển, thống nhất giữa lý
luận và thực tiễn. Kiên trì, kiên định nhưng không trở thành giáo điều, cứng
nhắc; đổi mới, kế thừa và phát triển nhưng trên cơ sở giữ vững các nguyên tắc
chứ không phải là vô nguyên tắc, dân chủ quá đà, lẫn lộn giữa đối tượng, đối
tác.
Thứ ba,
về thực tiễn, trong nghiên cứu, học tập, quán triệt thực hiện các nghị quyết
của Đảng thì chỉ đạo và tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu, chậm được khắc phục
nên khi thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của Đảng rất cần phải kiên định tuân
thủ các nguyên tắc. Nếu ai không tuân thủ sẽ phải chịu trách nhiệm bằng các
hình thức kỷ luật của Đảng.
Đánh giá việc thực hiện các nguyên tắc và đổi
mới phương thức lãnh đạo, văn kiện Đại hội XIII chỉ ra những ưu điểm sau: “Công
tác xây dựng Đảng về chính trị được đặc biệt chú trọng. Kiên định nền tảng tư
tưởng của Đảng, đường lối đổi mới và các nguyên tắc xây dựng Đảng”. “Phương
thức lãnh đạo của Đảng tiếp tục được đổi mới. Ban hành và thực hiện nhiều quy
định bảo đảm giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, đề cao nguyên tắc pháp quyền,
phát huy dân chủ, tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của các cơ quan nhà
nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội”.
Trong Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương
khóa XII về tổng kết công tác xây dựng Đảng và thi hành Điều lệ Đảng nêu rõ ưu
điểm: “Đảng ta luôn vững vàng, kiên định Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh và không ngừng vận dụng, phát triển sáng tạo phù hợp với thực tiễn Việt
Nam; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường
lối đổi mới và những nguyên tắc về xây dựng Đảng”.
Về hạn
chế, khuyết điểm trong việc thực hiện nghị quyết của Đảng nói chung, các nguyên
tắc xây dựng Đảng nói riêng vẫn còn những hạn chế, khuyết điểm như Văn kiện Đại
hội XIII chỉ ra: “Chỉ đạo và tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu, chậm được khắc
phục”.
Đánh giá việc thực hiện các nguyên tắc xây
dựng Đảng, Văn kiện Đại hội XIII nêu: “Việc thực hiện các nguyên tắc tổ chức
của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ ở một số nơi chưa nghiêm, thậm
chí còn vi phạm, mất đoàn kết nội bộ, có nơi còn biểu hiện cục bộ, lợi ích
nhóm. Kiểm soát quyền lực còn lúng túng, hiệu quả thấp”. “Tự phê bình và phê
bình ở nhiều nơi còn hình thức. Thực hiện trách nhiệm nêu gương, nhất là của
người đứng đầu chưa tạo được sự lan tỏa sâu rộng”.
Một số cấp ủy, tổ chức đảng đã vi phạm nghiêm
trọng nguyên tắc tập trung dân chủ và quy chế làm việc; thiếu trách nhiệm,
buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra nhiều
vi phạm, khuyết điểm kéo dài. Đây là điều rất đáng trăn trở vì trong nhiệm kỳ
Đại hội XII, cấp ủy các cấp đã kiểm tra 264.091 tổ chức đảng và 1.124.146 đảng
viên; ủy ban kiểm tra các cấp đã kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với
15.920 tổ chức đảng và 47.701 đảng viên (trong đó có 23.432 cấp ủy viên).
Điều
cần lưu ý là rất nhiều vi phạm xảy ra từ nhiệm kỳ trước nhưng đến nay mới bị
phát hiện và xử lý. Như vậy trước đó, việc tuân thủ các nguyên tắc xây dựng
Đảng chưa thật sự được coi trọng, thậm chí bị buông lỏng. Thực trạng này do
nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân là các nguyên tắc xây dựng Đảng chưa
được coi trọng và thực hiện nghiêm túc. Những hạn chế, khuyết điểm nêu trên có
nguyên nhân khách quan, nhưng chủ yếu là nguyên nhân chủ quan: Một số cấp ủy,
tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên chưa nhận thức đầy đủ, toàn diện, sâu sắc về
tầm quan trọng của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong tình hình mới; việc
quán triệt các nghị quyết của Đảng ở một số nơi chưa kịp thời, sâu sắc. Công
tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện của một số cấp ủy, tổ chức đảng chưa
chủ động, sâu sát, thiếu quyết liệt; chưa coi trọng việc tự kiểm tra, xử lý vi
phạm. Một số nơi, người đứng đầu chưa phát huy hết trách nhiệm, thiếu bản lĩnh,
chưa gương mẫu, còn thụ động, né tránh, trông chờ vào chỉ đạo, hướng dẫn của
cấp trên. Việc thực hiện các nguyên tắc tổ chức của Đảng, nhất là nguyên tắc
tập trung dân chủ ở một số nơi chưa nghiêm, thậm chí còn vi phạm, mất đoàn kết
nội bộ, có nơi còn biểu hiện cục bộ, lợi ích nhóm. Kiểm soát quyền lực còn lúng
túng, hiệu quả thấp. Sự phối hợp giữa một số cấp ủy với đảng đoàn, ban cán sự
đảng có lúc, có nơi thiếu chặt chẽ, hiệu quả chưa cao. Việc phân định trách
nhiệm của người đứng đầu trong mối quan hệ với cấp ủy và tập thể lãnh đạo cơ
quan, đơn vị chưa rõ; chưa phát huy đúng mức vai trò của cá nhân trong tập thể.
Việc xây dựng, phát huy vai trò của các cơ quan tham mưu về công tác xây dựng
Đảng có lúc, có nơi chưa được quan tâm đúng mức; một bộ phận cán bộ tham mưu
chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới./.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét